Khô mắt là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách chăm sóc

Khô mắt là tình trạng nhiều người gặp phải trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt ở những người thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại hoặc làm việc trong môi trường điều hòa. Mặc dù thường không nguy hiểm, khô mắt có thể gây cảm giác cộm, rát, mỏi mắt và ảnh hưởng đến chất lượng học tập, làm việc cũng như sinh hoạt hằng ngày.

Không ít người cho rằng khô mắt chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng này có thể gặp ở nhiều lứa tuổi với các mức độ khác nhau. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu và áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp sẽ giúp cải thiện cảm giác khó chịu và góp phần bảo vệ sức khỏe đôi mắt.

Khô mắt là gì?

Khô mắt là tình trạng bề mặt mắt không được duy trì độ ẩm cần thiết do lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc chất lượng của lớp nước mắt bị thay đổi. Khi đó, mắt có thể xuất hiện cảm giác khô, cộm, nóng rát hoặc như có dị vật bên trong.

Nước mắt không chỉ giúp giữ ẩm cho giác mạc mà còn có vai trò làm sạch bụi bẩn, bôi trơn bề mặt mắt và góp phần bảo vệ mắt khỏi các tác nhân từ môi trường. Khi lớp phim nước mắt mất cân bằng, đôi mắt sẽ trở nên nhạy cảm và dễ bị kích ứng hơn.

Dấu hiệu khô mắt thường gặp

Mỗi người có thể gặp những biểu hiện khác nhau. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Cảm giác khô hoặc căng tức ở mắt.
• Cộm như có cát hoặc dị vật trong mắt.
• Nóng rát hoặc châm chích.
• Mắt đỏ nhẹ.
• Dễ mỏi mắt khi đọc sách hoặc sử dụng máy tính.
• Chảy nước mắt phản xạ khi mắt bị kích thích.
• Nhìn mờ thoáng qua, cải thiện sau khi chớp mắt.

Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng, bạn nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được kiểm tra và xác định nguyên nhân.

Nguyên nhân gây khô mắt

Khô mắt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong nhiều trường hợp, đây là sự kết hợp của nhiều yếu tố chứ không chỉ do một nguyên nhân duy nhất.

1. Sử dụng máy tính và điện thoại trong thời gian dài

Khi tập trung nhìn màn hình, con người có xu hướng giảm tần suất chớp mắt. Điều này khiến nước mắt bốc hơi nhanh hơn và làm tăng cảm giác khô, cộm hoặc rát mắt.

Đây cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người đồng thời gặp cả tình trạng mỏi mắt và khô mắt.

2. Môi trường điều hòa hoặc không khí khôLàm việc trong phòng điều hòa nhiều giờ liên tục hoặc tiếp xúc với gió mạnh có thể làm nước mắt bốc hơi nhanh hơn, khiến mắt dễ bị khô.

3. Tuổi tác

Khi tuổi càng cao, khả năng tiết nước mắt của cơ thể có xu hướng giảm dần. Vì vậy, người lớn tuổi thường có nguy cơ gặp tình trạng khô mắt nhiều hơn so với người trẻ.

4. Đeo kính áp tròng

Một số người sử dụng kính áp tròng trong thời gian dài có thể cảm thấy mắt khô hoặc khó chịu hơn, đặc biệt nếu không sử dụng và vệ sinh kính đúng cách.

5. Một số yếu tố khác

• Tiếp xúc với khói bụi hoặc ô nhiễm.
• Ngủ không đủ giấc.
• Làm việc trong môi trường có gió mạnh.
• Một số bệnh lý hoặc việc sử dụng một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết nước mắt.

Khô mắt có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp khô mắt ở mức độ nhẹ chỉ gây cảm giác khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài mà không được chăm sóc hoặc xác định nguyên nhân, bề mặt mắt có thể bị kích thích thường xuyên, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và khả năng làm việc.

Nếu bạn thường xuyên bị khô mắt kèm theo đau mắt, giảm thị lực, mắt đỏ nhiều hoặc các triệu chứng không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và tư vấn phù hợp.

Cách chăm sóc mắt bị khô

Để giảm cảm giác khô, cộm và giúp đôi mắt dễ chịu hơn, bạn có thể duy trì những thói quen dưới đây.

1. Cho mắt nghỉ ngơi thường xuyên

Nếu làm việc với máy tính trong thời gian dài, hãy áp dụng quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn vào một vật ở khoảng cách khoảng 6 mét trong ít nhất 20 giây. Nếu bạn thường xuyên bị mỏi mắt khi làm việc với màn hình, hãy tham khảo bài viết Mỏi mắt khi sử dụng máy tính: Nguyên nhân và cách giảm khó chịu.

Đây là một trong những biện pháp đơn giản giúp giảm áp lực điều tiết và hạn chế cảm giác mỏi, khô mắt.

2. Chớp mắt đầy đủ

Khi tập trung đọc tài liệu hoặc làm việc trên máy tính, tần suất chớp mắt thường giảm đáng kể. Điều này khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn.

Hãy chủ động chớp mắt thường xuyên để giúp lớp phim nước mắt được phân bố đều trên bề mặt mắt.

3. Điều chỉnh môi trường làm việc

Không khí quá khô, gió từ điều hòa hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt đều có thể làm tăng cảm giác khô mắt.

• Điều chỉnh hướng gió tránh thổi trực tiếp vào mắt.
• Đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút.
• Duy trì độ ẩm phù hợp trong phòng làm việc.
• Hạn chế ngồi quá gần điều hòa.

4. Uống đủ nước

Nước đóng vai trò quan trọng đối với nhiều hoạt động của cơ thể, trong đó có việc duy trì độ ẩm tự nhiên của mắt. Hãy tạo thói quen uống đủ nước trong ngày thay vì chỉ uống khi cảm thấy khát.

5. Ngủ đủ giấc

Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến mắt mệt mỏi và dễ xuất hiện cảm giác khô rát hơn vào ngày hôm sau. Một giấc ngủ chất lượng giúp đôi mắt có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi sau một ngày làm việc.

Vai trò của chế độ dinh dưỡng đối với tình trạng khô mắt

Bên cạnh việc thay đổi thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống cân đối cũng góp phần hỗ trợ duy trì sức khỏe của đôi mắt.

Một số dưỡng chất thường được nhắc đến trong chăm sóc mắt như Lutein, Zeaxanthin, vitamin A, vitamin E, kẽm và các acid béo Omega-3 thường có mặt trong nhiều loại thực phẩm hằng ngày.

Bạn có thể bổ sung các thực phẩm như rau lá xanh đậm, cá biển, trứng, bí đỏ, ngô, các loại hạt và trái cây để đa dạng nguồn dinh dưỡng cho cơ thể. Nếu muốn tìm hiểu chi tiết hơn về các dưỡng chất này, hãy xem bài viết Lutein, Zeaxanthin và các dưỡng chất thường được nhắc đến trong chăm sóc mắt.

Dưỡng chất	Nguồn thực phẩm thường gặp
Lutein, Zeaxanthin	Rau bina, cải xoăn, ngô, lòng đỏ trứng.
Vitamin A	Cà rốt, bí đỏ, gan động vật.
Vitamin E	Hạnh nhân, hạt hướng dương, dầu thực vật.
Omega-3	Cá hồi, cá thu, cá mòi.

Nếu chế độ ăn uống chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng, một số người có thể cân nhắc sử dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc nhân viên y tế.

Những sai lầm khiến tình trạng khô mắt kéo dài

• Làm việc liên tục nhiều giờ mà không cho mắt nghỉ.
• Dụi mắt thường xuyên khi cảm thấy khó chịu.
• Tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt kéo dài.
• Ngủ không đủ giấc trong thời gian dài.
• Ít uống nước.
• Đeo kính áp tròng quá lâu.
• Bỏ qua các dấu hiệu bất thường của mắt.

Khi nào nên đi khám mắt?

Mặc dù nhiều trường hợp khô mắt có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh thói quen sinh hoạt, nhưng bạn không nên chủ quan nếu các triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.

Hãy đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:

• Khô mắt kéo dài dù đã nghỉ ngơi và chăm sóc hợp lý.
• Đau mắt hoặc mắt đỏ nhiều.
• Nhìn mờ kéo dài hoặc thị lực giảm.
• Khó mở mắt do đau hoặc chói sáng.
• Tiết nhiều ghèn hoặc có dấu hiệu viêm mắt.
• Khô mắt sau chấn thương hoặc sau phẫu thuật mắt.

Câu hỏi thường gặp

Khô mắt có tự khỏi không?

Nếu nguyên nhân đến từ việc sử dụng màn hình quá lâu hoặc thiếu ngủ, tình trạng khô mắt có thể cải thiện khi bạn điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, nên đi khám chuyên khoa mắt.

Khô mắt có làm giảm thị lực không?

Khô mắt có thể gây nhìn mờ tạm thời do bề mặt mắt không được bôi trơn đầy đủ. Nếu tình trạng nhìn mờ kéo dài hoặc thị lực giảm rõ rệt, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Làm việc với máy tính nhiều có dễ bị khô mắt không?

Có. Khi tập trung nhìn màn hình, tần suất chớp mắt thường giảm, khiến nước mắt bốc hơi nhanh hơn và làm tăng cảm giác khô, cộm hoặc mỏi mắt.

Người đeo kính áp tròng có dễ bị khô mắt hơn không?

Một số người sử dụng kính áp tròng có thể gặp cảm giác khô mắt nhiều hơn, đặc biệt khi đeo trong thời gian dài hoặc sử dụng không đúng hướng dẫn.

Có nên bổ sung dưỡng chất cho mắt không?

Nếu chế độ ăn uống chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng hoặc có nhu cầu bổ sung thêm dưỡng chất, bạn có thể cân nhắc sử dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc tham khảo ý kiến của nhân viên y tế.

Khô mắt và mỏi mắt có giống nhau không?

Đây là hai tình trạng khác nhau nhưng thường xuất hiện đồng thời, đặc biệt ở người sử dụng máy tính nhiều giờ liên tục. Bạn có thể tìm hiểu thêm trong bài viết Mỏi mắt khi sử dụng máy tính: Nguyên nhân và cách giảm khó chịu.

Kết luận

Khô mắt là tình trạng khá phổ biến và có thể gặp ở nhiều lứa tuổi. Việc duy trì những thói quen tốt như nghỉ mắt hợp lý, chớp mắt thường xuyên, ngủ đủ giấc, uống đủ nước và xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối sẽ góp phần giúp đôi mắt luôn dễ chịu hơn.

Bên cạnh đó, việc tìm hiểu về các dưỡng chất thường được nhắc đến trong chăm sóc mắt và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu cũng là một giải pháp đáng cân nhắc trong quá trình chăm sóc sức khỏe thị lực lâu dài.

Tìm hiểu thêm

• Lutein là gì? Công dụng đối với mắt và những điều cần biết
• Lutein, Zeaxanthin và các dưỡng chất thường được nhắc đến trong chăm sóc mắt
• Mỏi mắt khi sử dụng máy tính: Nguyên nhân và cách giảm khó chịu
• 10 thói quen giúp chăm sóc mắt hằng ngày
• Câu hỏi thường gặp về chăm sóc mắt

Tìm hiểu các sản phẩm chăm sóc mắt

Nếu bạn đang tìm hiểu các sản phẩm hỗ trợ bổ sung dưỡng chất cho mắt, hãy tham khảo danh sách Sản phẩm chăm sóc mắt tại Trọng Hà Official để xem thông tin về thành phần, công dụng theo công bố của nhà sản xuất, đối tượng sử dụng và hướng dẫn tham khảo của từng sản phẩm.

Mỗi sản phẩm đều có đặc điểm riêng. Bạn nên đọc kỹ thông tin trước khi lựa chọn để phù hợp với nhu cầu sử dụng của mình.

---

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y tế. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Nguồn tham khảo

• • American Academy of Ophthalmology – Dry Eye
  • National Eye Institute – Dry Eye